Şimdi neyse bizi asıl ilgilendiren kırgına hangi rüzgarın ya da neyin sebep olduğu değil. Kırgının ne zaman olacağı. Ben şu anda Boğaz'da kırgın olmaz diyorum. Boğazda kırgın zamanı Ocak ortası ile Mart ortasıdır. Şiddetli soğuklar ve kar yağışı ile de yakın ilişkisi vardır. Bu yüzden Boğaz kırgınlarını soğuklardan çok oksijensizliğe bağlamak bence doğru olmaz. Şiddetli Gündoğusu rüzgarları her mevsimde olabilir ama yazın veya sonbaharda Boğaz'da kırgın olayı yaşanmaz.
Boğaz'da ve Marmara kıyısında olan aynı olay değil. Kuvvetli rüzgar Marmara kıyısında, örneğin Kartal'da yüzey suyunu sürüklediği zaman arkadan gelecek olan su yok. Bu yüzden dengeleme için dip suyu yüzeye çıkıyor ve oksijen değişimine bağlı kırgınları burada görebiliriz. Boğaz'da ise durum farklı. Su Marmara'ya doğru hızla aktığında arkadan gelen Karadeniz suyu hızla bunun yerini doldurur. Bu yüzden yazın veya Sonbahar'da balıklar herhangi bir sorun yaşamaz. Ama kışın Karadeniz'den gelen su da balıkların yaşamasına izin vermeyen buz gibi kar suyu olduğu için balık kırgınları gerçekleşiyor.
O kırgınlarda, balık dipte kalır Aret. Pek görülmeyen husus bu. Oysa boğaz kırgınlarında balık açıkca hem kıyılar, hemde yüzeye çıkar. Okan söylemişti, havasızlıktan ölen balık, dibe batar gibi.
Neden? Derindesin, bu durumda, yüzme kesen sönük olur. Yoksa derinde kalmak için boyuna dibie doğru zorlaman gerekir ki, dalgıçlar bilir nasıl zor iş olduğunu. yukardan gelen soğuk su basarsa, soğuk olan o suya doğru zorlamaz balık. Daha dibe doğru zorlar.
Ama boğaz kırgınlarındaki balıklar bildiğin yüzer ve kıyılar. Çünkü oksijensiz sudan kaçmak için, yüzme keselerini şişirir ve yükselmiş olurlar.
Kırgın ne zaman olacak, olabilir?
Şunu tekrar yazayım. olayda soğuk suyun hiç bir parmağı yok değil. Yüzey soğuk olunca, balığa kaçacak yer kalmaz, bu bir akılda tutulmalı. Yazın yüzey suları öyle soğuk olmaz, balık oraya kendini atıp kurtulabilir.
bir süredir balığın dipte, derinde olduğunu biliyoruz. Oraya kaçma sebebi sıcak su. Lüfer nesli 14C suyu sever. Akdeniz suyu almayan derin çukurlardaki sıcak sularda şimdi onların çoğu. Oralara akdeniz suyu basacak şekilde, bir rüzgar durumu ortaya çıkarsa, o zaman kırgın olabilir. Yani an itibarıyla, mayısa kadar herhangi bir an.
