- Şehir
- İSTANBUL==TRABZON
- Favori Kamış
- LINEAEFFE OYSTER CAST KAMIŞ 3.90
- Favori Makina
- OKUMA TRAVERTINE TR55 MAKİNE
- En iyi avı
- DOSTLARIM
- İsim
- MUSTAFA
Arkadaşlar Marmara ve diğer denizlerimizin halini ve buna bağlı kaybolmaya yüz tutan mesleklerin içler acısı durumunu anlatan bir makaleye nette rastladım sizlerlede paylaşmak istedim
ESKİDEN FAKİR YOKTU, ÇÜNKÜ DENİZDE BALIK ÇOKTU…
Vecdi Çıracıoğlu “Oltacı Miran ve Sarıkanat” adlı öyküsüyle İzmir Foça Belediyesi’nin düzenlediği “Deniz Öyküsü Yarışması”nda birincilik ödülü kazandı. Kendisiyle “deniz insanı” ve “balıkçılık kültürü” üzerine söyleştik.
Zafer Yalçınpınar: Daha önceki söyleşilerinizden ve “Nehirler Denize Kavuştuğunda” adlı öykü kitabınızın içeriğinden İstanbul Boğazı’na –özellikle de Rumeli Hisarı’na- olan yakınlığınızı biliyoruz. Öncelikle “Corum” denen şeyi sorarak başlamak istiyorum; “İstanbul Boğazı’nın corum dönemlerine” bir çeşit “coşku” olarak bakabilir miyiz? “Corum zamanlarından, bu canlılığın ya da hareketliliğin tarihinden biraz bahseder misiniz?
Vecdi Çıracıoğlu: Denizde büyük balığın küçük balığı sıkıştırmasından kaynaklanan bir nevi karmaşadır ‘corum’. Bu, İstanbul balıkçılarının ağzıdır. Kimi balıkçılar buna ‘cürüm’ der. Bu olay yani balıkların birbirini sıkıştırması Karadeniz’in belli yerlerinde başka başka adlar almıştır. Amasra’da ‘comburtu’ ve ‘oynak’, Rize’de ‘Kaynama’ ve ‘Kaynantı’, Kurcaşile’de ‘Sıçraşma’ gibi…
İstanbul Boğazı’nda ki ben Boğaz’ın suyuna Delisu diyorum, yazdıklarımda da öyle geçer, gerçekten deli deli kaynardı. Bu söylediğin gibi gerçekten doğanın denize bahşettiği bir coşkunluk, bir şölendi. Bu şölenden doğa payını aldığı gibi denizden olsun, karadan olsun insanlar da payını ziyadesiyle alır, sebeplenirlerdi.
Doğanın binlerce yıllık denizdeki geleneklerinden biri de palamut ve lüfer şürekâlarının Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz’deki çevrimsel seferi hareketidir. Bu harekette sürüler ürer, yağlanır, büyür ve tekrar üreyerek soylarının devamını sağlarlar. İşte bu harekâtın Marmara’dan Karadeniz’e çıkışlarına ‘Anavaşya’, inişlerine ise ‘Katavaşya’ deniliyor. Anavaşya ve Katavaşya zamanı Boğaz kanallarında suların ısınmasını bekleyen sürüler halindeki büyük balıklar, gizlendikleri yerden çıkarak küçük balık sürülerine saldırırlar.
İşte, en çok yarım saat süren bu hengâmeye Boğaz yöresinin balıkçıları ‘Corum’ tabirini kullanırlar. Gerek denizden, gerekse karadan bu manzaraya bakanlar, dünyanın en büyük akvaryumuyla karşı karşıyadırlar. Yeşilimsi mavi deniz aniden gri bir renge bürünür. Zira denizin üstü kuyrukları hariç tüm bedenleri denizin üzerinde kaçan binlerce balıkla kaplanır. Denizden avlananların dışında kıyıda insanlar ellerindeki oltalar ve kepçelerle bugünün insanlarının hayallerinde bile göremeyeceği kadar çok balık yakalarlardı.
İlk çağlarda Haliç’in ağzında gerçekleşen torik balığı corumundan ötürü Haliç’in adını ‘Altın Boynuz’ koymuşlar. Boğaz’da artık ‘corum’lar yok. Seksenli yıllardan bu yana corum balıklarının binlerce yıllık kalıtımsal yolu biz insanlar tarafından, yanlış avlanma yolları ve katliamlarla yok edildi.
Denizle iç içe yaşayanın ve “İstanbul’daki deniz insanı”nın bugünkü sıkıntıları nelerdir? Son birkaç sene içinde ekmeğini denizden çıkaranların –balıkçıların, teknecilerin ve oltacıların- mizacında veya yaşam koşullarında belirgin bir değişiklik oldu mu?
Bugünkü denizde yaşanan ve denizle ilgili gerek ondan yaşamlarını sağlayanlar ve gerekse o dünyanın sahipleri için sorunlar geçmişte bilinçsizce yapılan avlar ve sahip çıkılmamadan kaynaklanmaktadır. Büyüğü, küçüğü denilmeden aç gözlülükle yapılan katliamlardan kaynaklanmaktadır. Son yıllarda konan balık avı yasakları denize bir nebze olsun nefes aldırmıştır. Denizlerden büyük avlar umanlar büyük yatırımlar yaparlar ki, bunlar tekne ve takım yatırımlarıdır. Onların sorunları, ilgili bakanlık, kuruluş ve su ürünleri tarafından alınan kararlarla geç de olsa hayata geçiriliyor artık. Yüzölçümü ve denizle olan kıyı şeridi uzunluğu olarak ülkemizden çok az değere sahip ülkelerin deniz ürünlerinden yıllık kazançları ortadadır.
Beni asıl ilgilendiren, kıyı insanlarının, halkın denizle olan ilişkilerindeki olumsuzluklardır. Son birkaç yıl içersinde olta ve sandal balıkçılarının derdi, kıyı şeritlerindeki sandal ve balıkçı barınaklarının betonla doldurularak yok edilmeleridir. Bunun en çarpıcı örneğini Rumeli Hisarı’nda yaşamaktayız. Bebek’ten Hisar yalı boyuna kadar deniz doldurulmuştur.
Sandal, denizi seven, denizle aşkı, bir bağı olan bir insanın ona ulaşma, üzerinde kendinle baş başa kalmanın bir aracıdır. Nasıl bir yazarın kalemi kâğıda ulaşmada, bir ressamın fırçası tuvale ulaşmada, bir müzisyenin sazı melodiyle arada bir araçsa, sandal da bir insanın denizle kıyı arasındaki bağlantısıdır. Tüm sahil şeridinden çekçek yerleri, felekler kaldırılıyor, sandallar belediyelerin çöplüklerine kaldırılarak denize doğru beton çıkmalar yapılıyor.
Denizle ilişkisi olan bir insanın denizle ilişkisi kesilirse, hiç şüphe yoktur ki, onun mizacı dolayısıyla yaşam koşulları da değişir.
Ben her zaman balıkçılığı bir “zanaat” olarak düşünmüşümdür. Fakat İstanbul genelinde ağızdan ağza dolaşan bir söylem olduğu için soruyorum; “işsizlik ya da avarelik” ile “balıkçılık arasında gerçek bir bağıntı var mıdır?
İnsanların denizin üzerinde kendilerini özgür hissetmeleri, rahat hareket etmeleri ve tek eşit oldukları yerdir deniz. Titanik gemisinin buz dağına çarparak batma olayı beni hep düşündürmüştür. Kocaman bir geminin içinde kendilerini tasniflemiş, istiflemiş insanlar… Sonra Poseidon’un(!) garip bir tecellisi. Denize dökülen ve filikalara sığınan insanlar, nasıl da hemen eşit oluverdiler velenselerin altında birbirlerine soğuktan sakınmak için sokularak...
ESKİDEN FAKİR YOKTU, ÇÜNKÜ DENİZDE BALIK ÇOKTU…
Vecdi Çıracıoğlu “Oltacı Miran ve Sarıkanat” adlı öyküsüyle İzmir Foça Belediyesi’nin düzenlediği “Deniz Öyküsü Yarışması”nda birincilik ödülü kazandı. Kendisiyle “deniz insanı” ve “balıkçılık kültürü” üzerine söyleştik.
Zafer Yalçınpınar: Daha önceki söyleşilerinizden ve “Nehirler Denize Kavuştuğunda” adlı öykü kitabınızın içeriğinden İstanbul Boğazı’na –özellikle de Rumeli Hisarı’na- olan yakınlığınızı biliyoruz. Öncelikle “Corum” denen şeyi sorarak başlamak istiyorum; “İstanbul Boğazı’nın corum dönemlerine” bir çeşit “coşku” olarak bakabilir miyiz? “Corum zamanlarından, bu canlılığın ya da hareketliliğin tarihinden biraz bahseder misiniz?
Vecdi Çıracıoğlu: Denizde büyük balığın küçük balığı sıkıştırmasından kaynaklanan bir nevi karmaşadır ‘corum’. Bu, İstanbul balıkçılarının ağzıdır. Kimi balıkçılar buna ‘cürüm’ der. Bu olay yani balıkların birbirini sıkıştırması Karadeniz’in belli yerlerinde başka başka adlar almıştır. Amasra’da ‘comburtu’ ve ‘oynak’, Rize’de ‘Kaynama’ ve ‘Kaynantı’, Kurcaşile’de ‘Sıçraşma’ gibi…
İstanbul Boğazı’nda ki ben Boğaz’ın suyuna Delisu diyorum, yazdıklarımda da öyle geçer, gerçekten deli deli kaynardı. Bu söylediğin gibi gerçekten doğanın denize bahşettiği bir coşkunluk, bir şölendi. Bu şölenden doğa payını aldığı gibi denizden olsun, karadan olsun insanlar da payını ziyadesiyle alır, sebeplenirlerdi.
Doğanın binlerce yıllık denizdeki geleneklerinden biri de palamut ve lüfer şürekâlarının Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz’deki çevrimsel seferi hareketidir. Bu harekette sürüler ürer, yağlanır, büyür ve tekrar üreyerek soylarının devamını sağlarlar. İşte bu harekâtın Marmara’dan Karadeniz’e çıkışlarına ‘Anavaşya’, inişlerine ise ‘Katavaşya’ deniliyor. Anavaşya ve Katavaşya zamanı Boğaz kanallarında suların ısınmasını bekleyen sürüler halindeki büyük balıklar, gizlendikleri yerden çıkarak küçük balık sürülerine saldırırlar.
İşte, en çok yarım saat süren bu hengâmeye Boğaz yöresinin balıkçıları ‘Corum’ tabirini kullanırlar. Gerek denizden, gerekse karadan bu manzaraya bakanlar, dünyanın en büyük akvaryumuyla karşı karşıyadırlar. Yeşilimsi mavi deniz aniden gri bir renge bürünür. Zira denizin üstü kuyrukları hariç tüm bedenleri denizin üzerinde kaçan binlerce balıkla kaplanır. Denizden avlananların dışında kıyıda insanlar ellerindeki oltalar ve kepçelerle bugünün insanlarının hayallerinde bile göremeyeceği kadar çok balık yakalarlardı.
İlk çağlarda Haliç’in ağzında gerçekleşen torik balığı corumundan ötürü Haliç’in adını ‘Altın Boynuz’ koymuşlar. Boğaz’da artık ‘corum’lar yok. Seksenli yıllardan bu yana corum balıklarının binlerce yıllık kalıtımsal yolu biz insanlar tarafından, yanlış avlanma yolları ve katliamlarla yok edildi.
Denizle iç içe yaşayanın ve “İstanbul’daki deniz insanı”nın bugünkü sıkıntıları nelerdir? Son birkaç sene içinde ekmeğini denizden çıkaranların –balıkçıların, teknecilerin ve oltacıların- mizacında veya yaşam koşullarında belirgin bir değişiklik oldu mu?
Bugünkü denizde yaşanan ve denizle ilgili gerek ondan yaşamlarını sağlayanlar ve gerekse o dünyanın sahipleri için sorunlar geçmişte bilinçsizce yapılan avlar ve sahip çıkılmamadan kaynaklanmaktadır. Büyüğü, küçüğü denilmeden aç gözlülükle yapılan katliamlardan kaynaklanmaktadır. Son yıllarda konan balık avı yasakları denize bir nebze olsun nefes aldırmıştır. Denizlerden büyük avlar umanlar büyük yatırımlar yaparlar ki, bunlar tekne ve takım yatırımlarıdır. Onların sorunları, ilgili bakanlık, kuruluş ve su ürünleri tarafından alınan kararlarla geç de olsa hayata geçiriliyor artık. Yüzölçümü ve denizle olan kıyı şeridi uzunluğu olarak ülkemizden çok az değere sahip ülkelerin deniz ürünlerinden yıllık kazançları ortadadır.
Beni asıl ilgilendiren, kıyı insanlarının, halkın denizle olan ilişkilerindeki olumsuzluklardır. Son birkaç yıl içersinde olta ve sandal balıkçılarının derdi, kıyı şeritlerindeki sandal ve balıkçı barınaklarının betonla doldurularak yok edilmeleridir. Bunun en çarpıcı örneğini Rumeli Hisarı’nda yaşamaktayız. Bebek’ten Hisar yalı boyuna kadar deniz doldurulmuştur.
Sandal, denizi seven, denizle aşkı, bir bağı olan bir insanın ona ulaşma, üzerinde kendinle baş başa kalmanın bir aracıdır. Nasıl bir yazarın kalemi kâğıda ulaşmada, bir ressamın fırçası tuvale ulaşmada, bir müzisyenin sazı melodiyle arada bir araçsa, sandal da bir insanın denizle kıyı arasındaki bağlantısıdır. Tüm sahil şeridinden çekçek yerleri, felekler kaldırılıyor, sandallar belediyelerin çöplüklerine kaldırılarak denize doğru beton çıkmalar yapılıyor.
Denizle ilişkisi olan bir insanın denizle ilişkisi kesilirse, hiç şüphe yoktur ki, onun mizacı dolayısıyla yaşam koşulları da değişir.
Ben her zaman balıkçılığı bir “zanaat” olarak düşünmüşümdür. Fakat İstanbul genelinde ağızdan ağza dolaşan bir söylem olduğu için soruyorum; “işsizlik ya da avarelik” ile “balıkçılık arasında gerçek bir bağıntı var mıdır?
İnsanların denizin üzerinde kendilerini özgür hissetmeleri, rahat hareket etmeleri ve tek eşit oldukları yerdir deniz. Titanik gemisinin buz dağına çarparak batma olayı beni hep düşündürmüştür. Kocaman bir geminin içinde kendilerini tasniflemiş, istiflemiş insanlar… Sonra Poseidon’un(!) garip bir tecellisi. Denize dökülen ve filikalara sığınan insanlar, nasıl da hemen eşit oluverdiler velenselerin altında birbirlerine soğuktan sakınmak için sokularak...