Yalova İlinde Sportif (Amatör) Balıkçılık Yapan Kişilerin Yaş Grupları, Meslek Grupları ve Belgelerini Yenileme (Vize) Oranları Üzerine Bir Araştırma
Görkem DALKIRAN1, Birol BAKİ1
Görkem DALKIRAN1, Birol BAKİ1
1 Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Yalova İl Müdürlüğü Su Ürünleri Birimi 77000 Yalova Türkiye
e-posta: gorkemdalkiran@gmail.com, birolbaki@hotmail.com
Özet: Çalışmada Yalova ilinde sportif (amatör) balıkçılık yapmak amacıyla müracaat eden kişilerin yaş ve meslek grupları ile almış oldukları belgelerini yenileme (vize) oranları araştırılmıştır.
Çalışmada 2005–2008 yılları arasında amatör olarak balıkçılık yapmak amacıyla müracaat eden 1147 kişinin, Tarım İl Müdürlüğü kayıtlarındaki bulunan bilgileri kullanılmıştır. Belge almak için müracaat edenlerin büyük bir çoğunluğu Yalova ve ilçelerinde ikamet ederken (%92.33), il dışında ikamet edenlerin oranı da %7.67’dir. Amatör balıkçı belgesine sahip olanların büyük bir çoğunluğu 51 yaş üstü (%41.06) kimselerden oluşmaktadır. 41–50 yaş grubunda bulunan kimselerin oranı %24.67 iken 31–40 yaş grubunda bulunan kimselerin oranı da %24.94’tür. Yalova ilinde amatör balıkçılık yapan kimselerin %26.24’ü emeklidir. Bu çalışmanın sonucuna göre; amatör balıkçılığın orta yaş ve üzerindeki daha çok emekli kesimin rağbet ettiği bir sportif faaliyet olduğu söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Sportif Balıkçılık, Amatör Balıkçılık, Yalova, Yaş Grupları, Meslek Grupları
Abstract: This study was conducted to rate of occupation groups, age groups and restore license of sportive (amateur) fisherman in Yalova. In this study the database in the records of Ministry of Agriculture and Rural Affairs, Yalova Provincial Directorate that 1147 person who took sportive fishing license between 2005–2008 years for amateur fishing are used. The majority of people who invoke sportive (amateur) fishing license live in Yalova and Yalova’s borough (92.33%), in addition to this; the rate of living out of Yalova is 7.67%. The majority of people who took sportive (amateur) fishing license are situated in 51 + age group (41.06%). While the rate of 41–50 age group is 24.67%, rate of 31–40 age group is 24.94%. 26.33% sportive fishermen in Yalova are retired. According to result of this study should say to sportive (amateur) fishing is done as a sportive activity by retired people in middle age and over middle age groups.
Key Words: Sportive Fishing, Recreational Fishing, Yalova, Age Groups, Occupation Groups
Giriş
Yalova, Marmara Denizinde yaklaşık 120 km’lik sahil şeridine sahip olup, şehirleşmesi kıyısal alanda yoğunlaşmıştır. Bölge, sanayi, turizm, tarım (çiçekçilik, seracılık, sebze-meyve ve süs bitkileri üretimi ile balıkçılık) faaliyetlerinin bir arada yapıldığı bir alandır. Yalova sahili, İzmit körfezinin güney kısmında ve pelajik balıkların göç yollarında olan bir bölge özelliği taşımaktadır. Bölgede balıkçılık bir geçim kaynağı olmakla birlikte, özellikle yaz aylarında turizm kaynaklı nüfus artışına paralel olarak hava ve deniz şartlarının uygun olduğu zamanlarda sportif amaçlı avcılık faaliyetleri yapılmaktadır.
Şekil 1. Araştırma Bölgesi
Yalova ilinin iklimi Makro-klima tipi olarak Akdeniz ve Karadeniz iklimleri arasında bir geçiş niteliği taşımakla birlikte, bazı dönemlerde karasal iklim özelliklerini de yansıtmaktadır. İklimsel olarak yazlar kurak ve sıcak, kışlar ılık ve bol yağışlıdır. 30 yıllık rasat bilgilerine göre, Yalova’da yıllık ortalama sıcaklık 14.6°C’dir. En soğuk ay (Şubat) ortalama sıcaklığı 6.5°C, en sıcak ay (Ağustos) ortalama sıcaklığı 23.7°C, yıllık ortalama yağış miktarı da 727.5 mm’dir. Kar yağışlı günlerin ortalama sayısı 10.6 karla örtülü günlerin ortalama sayısı da 5.2’dir. Yıllara göre en yüksek deniz suyu sıcaklığı Ağustos ayında ortalama 22.9°C, en düşük sıcaklık değeri Şubat ayında ortalama 7.4°C’dir (Anonim, 2008a).
1999 yılında gerçekleşen depremden olumsuz yönde etkilenen şehirlerden birisi de Yalova’dır. Bunun sonucunda hem şehir nüfusunda, hem de tatil amacıyla gelenlerin sayısında bir azalma görülmüştür. Ancak son 5–6 yıldır, deprem izlerinin yavaş yavaş silinmeye başlanması, güvenli ve dayanıklı konutların inşa edilmesi ile birlikte kent ve ilçeleri yeniden rağbet görmeye başlamıştır. Son yıllardaki bu değişimi 2000 ve 2007 yıllarında yapılan nüfus sayım sonuçlarından da görmek mümkündür (Şekil 2).
Şekil 2. Yalova ili 2000 ve 2007 yılı Nüfus Sayım Sonuçları (Anonim, 2008a)
Şekil 2’den de görüleceği üzere, 2000 yılında 168.593 olan Yalova ili nüfusu, 2007 yılı nüfus sayımına göre 102.871’i il merkezinde olmak üzere 181.758’e ulaşmıştır. Yalova ili, yaşam kalitesinin yüksek oluşu, yetişkin okur-yazarlık oranının %97,4 gibi ülke ortalamasının da (%88,3) üstünde olması ve kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hasılanın (2007 yılı) 14.873 dolar oluşu ile ülkemiz illeri arasındaki sosyo-ekonomiklik sıralamasında 9. sırada yer almaktadır (Anonim, 2008a).
“Amatör Balıkçılık” sadece rekreasyon, spor veya dinlence amacıyla yapılan, maddi ve ticari kazanç gayesi güdülmeyen ve avlanılan ürünün satılmadığı avcılık tipi olarak açıklanmaktadır. Yayınlanan kurallara uygun, spor amacıyla, maddi ve ticari kazanç gayesi güdülmeyen, sportif balıkçılık federasyonu bulunduğu ülkelerde bu federasyonlarca konulan belli kurallara dayalı, yakalanan balığa zarar vermeme, sağlıklı ve canlı olarak suya iade edilmesi gibi temel prensipler içeren bireysel balık avcılığı etkinliğine de “Sportif Balıkçılık” denilmektedir. Türkiye’de amatör ve sportif balıkçılık düzenlemeleri Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından 2 yılda bir hazırlanarak yayımlanan Denizlerde ve İç Sularda Amatör (Sportif) Su Ürünleri Avcılığını Düzenleyen Tebliğ ile yapılmaktadır. Bu tebliğe göre, amatör olarak balıkçılık yapan kişiler, Tarım İl veya İlçe Müdürlüklerince başvurmaları halinde yayımlanan tebliğ süresince yıl geçerli olan “Amatör Balıkçı Belgesi” almaktadırlar. Bu belgenin alınması veya avcılık sırasında bulundurulması zorunlu olmamakla birlikte, tebliğde belirtilen yasak ve sınırlandırmalara uyulması halinde belge ülkemiz karasuları içerisinde her yerde geçerlidir (Anonim, 2009a).
Denizlerde ve iç sularda ticari amaçlı su ürünleri avcılığı yapabilmek için gerekli belge ise Gerçek Kişi Su Ürünleri Avlanma Ruhsat Tezkeresidir. Bu belge de gerçek kişilerin, bağlı bulunduğu su ürünleri kooperatifinden alacakları “balıkçılık yaptıklarına dair belge” ile Tarım İl Müdürlüklerine başvuruları halinde 5 (beş) yıl geçerli olmak üzere verilir. 5. yıl sonunda süresi dolan belgeler, 3 yıl daha kayıtlarda bekletilerek bu sürenin dolmasına rağmen yenileme başvurusu olmaması halinde belge kayıtlardan silinir (Anonim, 2009b).
Ticari amaçlı su ürünleri avcılığı yapmak için belge alan kişilerin kayıtları bir kayıt sistemine girilerek 8 yıl kayıtlarda tutulurken, amatör balıkçılık yapan kişilerin kayıtları ile ilgili bir sistem bulunmamakta ve kayıtlar Tarım İl Müdürlüklerinde çalışan personellerin çalışma prensiplerine bağlı olarak tutulmaktadır.
Pazarlamaya yönelik olmayan, bireysel tüketim ve eğlence amaçlı avlanma olarak adlandırılan amatör balıkçılık, refah seviyeleri iyi olan kişilerce çeşitli av malzemelerinin kullanılması ile yapılan bir faaliyettir. Henüz zorunlu bir lisans sistemi olmadığı için isteyen herkes amatör avcılığa katılabilmektedir. Türkiye’de de Avrupa’da olduğu gibi amatör balıkçılık faaliyetleri sonucu elde edilen su ürünleri yasa gereği pazara sunulamamaktadır. Türkiye’de her ne kadar amatör balıkçılığın yasal çerçevesi “Su Ürünleri Tebliği” ile belirlenmiş olsa da, bu avcılığı yapanların büyük bir kısmının bu kuralları bilmemekte bu da bilinçsiz avcılığın ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Ülkemizde özellikle deniz kıyısı olan bölgelerimizde ve iç sularımızda çok yaygın olarak amatör balıkçılık yapılmaktadır. Fakat amatör balıkçılık yapmak için Amatör Balıkçı Belgesi almak zorunlu olmadığı ve düzenli bir kayıt sistemi de olmadığı için bu faaliyette bulunan kişiler ile ilgili bilgiler ve bu faaliyetlerin ekosistem üzerine etkileri henüz bilinememektedir (Anonim, 2008b).
Türkiye’de amatör olarak balıkçılık yapan kişilerin bilgileri düzenli bir kayıt sistemine girilmediği için; bu kişilerin yaş-meslek grupları, hangi türleri ne miktarda avladıkları, belgelerini düzenli olarak uzatıp uzatmadıkları, yayınlanan tebliğler hakkında bilgi sahibi olup olmadıkları vb. konular hakkında bilgi sahibi olunamamaktadır.
Bu çalışmada; amatör balıkçı belgesi almak için müracaat eden ve faal olarak deniz ve iç sularda su ürünleri avcılığı yapan kişilerin meslek-yaş grupları dağılımları ile belgelerini vize yaptırma (yenileme) oranlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda; Yalova ilindeki amatör balıkçılığın hangi yaş ve meslek gurubuna ait kişiler tarafından yapıldığı, bu belgelerinin yenilenme oranının ne olduğu gibi temel bilgiler ortaya çıkarılmaya çalışılmış ve bu konu ile ilgili olarak bundan sonra yapılacak çalışmalara bir kaynak oluşturması düşünülmüştür.
Materyal ve Metod
2005–2008 yılları arasındaki dönemde Yalova Tarım İl Müdürlüğüne amatör balıkçı belgesi almak üzere müracaat eden 1147 kişinin bilgilerinin değerlendirilmesi sonucu elde edilen veriler kullanılmıştır. Bu dönem içerisinde belge almak için müracaat eden kişilerin yaş, meslek ve ikamet ettiği yerler tespit edilerek değerlendirilmeye tabi tutulmuştur.
.