Dyneema nedir? Bir marka değildir ne başta..
"Ultra high molecular weight polyethylene". Teknik açılımı bu. Yani, çok çok yüksek moleküler ağırlıkta polietilen. Japonlar tarafından icat edilmiş. Ama bugün kullanılan üretim yöntemi DSM firmasının 1979 yılında aldığı patentle belirlenmiş. Dyneema adı, DSM'in patentli üretim süreciyle elde edilen ürünün tescilli adı. Çok sayıda üretici bu yöntemle dyneema üretebiliyor. Yani, dyneema demek, polyester, fiber vs. gibi bir terim..
Dyneema, 80 derece ile -100 derece arasındaki sıcaklıklarda şu özelliklere sahiptir. Çelikten 15 kat daha sağlam, kevlardan %40 daha dayanıklıdır. Uzama oranı %3 - %5 arasındadır. Bu pratikte, uzamaz anlamına gelir. Isıl direnci de, ısıya dayanıklılığıda düşüktür. Pürüzsüzdür (bu nedenle düğüm tutmaz).
Bir takım lifler, iplikçikler örülererek misina yapılmışsa, buna örgü misina denir. Naylondan, polyesterden vs. yapılmış örgüler vardır. Ama örgü misina denince akla Dacron gelir: "Polyethylene terephthalate" Yani bildiğimiz PET, şu meşrubat şişesi yaptıkları. Bu malzemenin çekilerek iplik elyafı haline getirilmiş olanından örgü yoluyla bir hayli sağlam ipler yapılır. Aslen bu iplerin iyi tarafı, deniz suyundan, güneşten filan etkilenmemeleridir. Malum, PET doğada yüzlerce yıl bozulmadan kalabilir. Yelken bezi yapmak idealdirler. Öyle olunca bu iplikleri alıp misina yaptılar haliyle..
Ama örgü denince, aslında ince iplerden örülmüş misinalar akla gelmelidir. Eğer bu elyaf dyneema ise, bu dyneema örgü (braid) olacaktır.. Ama dyneema illaki örgü olacak diye bir kural yok. Termal kaynaştırma yolu olan fusion denen teknikle örgü yapmadan dyneema misina yapılabilir. Spiderwire, Fireline vs. bu tür misinalardır..
Bıçağın zor kestiği bu misinaları alıp kullanmak ürkütücü olabilir mi? Teknede elinizde tutmuş sırtı çekiyorsanız, parmaklarınız ciddi tehlikededir. Evet, kamışın kılavuzlarını testere gibi kesebilir. Makinanın sarma makarasını oyar resmen.. Ama gerek sağlamlığı, gerekse esnemezliği yüzünden buna değer. Bir kullanan, bir daha vazgeçemez kolay kolay..
Usulüne uygun kullanırsanız sorun olmaz. Nedir usulü? Misina elde tutulmayacak, parmağa filan sarılmayacak; hani yaparlar ya, tekneden filan.. Gözünüz balıkta olacak.
Basitçe, sıradan misinalar sıradan bir renault 9, fiat şahin veya olsun olsun Opel Vectra, WV golf filandır. Ama dyneema misina bir F1 arabasıdır. Basınca ne oluyormuş diye zank diye basarsanız gaza, ne olduğunu anlamadan duvarın içinde bulursunuz malum onunla. Tıpkı o süper arabaları kız gibi (bayan arkadaşlar alınmasın) kullanırsanız tat vermediği gibi, dyneema'yı da monofilament gibi kullanırsanız hiç güzel olmaz..
Marka aslında önemli değil. Ama, bazı markalar dynema liflerini arasına polyester, dakron filan ekliyor. Maliyet düşüyor, bir miktar zayıflıyor.. Eğer en iyi marka hangisidir derseniz, Powerpro'dur, ama memlekette getiren yok. "Ondan sonra?" dersek, Berkley Whiplash gelir ama o da uzun süre önce üretimi durdu. Son stokları kullanıyoruz.. Ucuz ama uygun kaliteli bir marka olarak SAMM önerebilirim. Ama doğrusu, artık çok fazla marka var, Dynawire, Sufix, Mustad vs. vs. ve temelde aralarında öyle aman aman büyük farklar yok.
Unutmuşuz. Dyneema'lar hep aynı standart değildir. Ama yapı olarak misina yapmaya uygun olan türü yerine, halat yapmakta kullanılan türü ile (SK60) misina yaparsanız, %25-%30 kadar daha zayıf bir misinanız olur. Fakat, bu bile misina kullanımı için yeterli sağlamlıktadır. İdeali SK75 türüdür. Bu bilgiyi maalesef misina üreticilerinin hiç biri vermez. PowerPro ve Berkley'in bu üst kalite dyneema kullandıklarını biliyoruz...