Yaygın inanca rağmen, hipoterminin tedavisinde alkolün yeri yoktur. Alkol soğuğa karşı vücudun reaksiyonunu azaltacak ve böylece hipotermik kazazedenin veya soğuğa maruz kalmış kişinin artan bir risk altına girmesine neden olacaktır. Kuşkusuz alkol, genel bir ısınma yaratacak fakat kısa bir müddet sonra bu etki kaybolduğunda, kazazedenin durumu daha da kötü olacaktır. Kazazede elden geldiğince sıcak tutulmalı ve istirahat etmesi sağlanmalıdır.
7 - Hipotermik Bir Kazazede İçin İlk Yardım Özeti
a) Kazazedeyi soğuktan çıkardıktan sonra, nefes alışı ve kalp atışı kontrol edilmeli, eğer nefes almıyor ve kalbi atmıyorsa, derhal kalp masajı ile suni solunuma başlanılmalı, eğer nefes alıyor ve nabız hissediliyorsa, kazazede sarsılmadan sıcak bir yere taşınmalıdır. Daha kötü duruma yol açacağından, kazazedeyi kaba bir şekilde taşımaktan kaçınılmalıdır.
b) Kazazedenin elbiseleri vücudunu en az sarsacak şekilde çıkarılmalı, gerekirse elbiseleri bir makas veya bıçakla kesilmelidir.
c) Yarı şuurlu veya şuursuz kazazede yüzü yukarı gelecek şekilde
yatırılmalıdır. Kusma durumunda, kazazedenin başı yana çevrilmeli ve nefes ahsı ile kalp atışı sık sık kontrol edilmelidir. Eğer nefes alış ve kalp atışı durursa, kalp masajı yapmak için hazırlıklı olunmalıdır.
d) Eğer mümkünse, yüz maskesi ile sıcak oksijen verilmeli. Oksijen kazazedenin zor nefes almasına veya varsa düşük solunum hızına olumlu etki sağlayacak, aynı zamanda vücut merkezinin ısınmasını da kolaylaştıracaktır.
e) Kazazede, battaniye ile sarılarak daha fazla ısı kaybından korunmalı. Şuursuz bir kazazedeye zarar verecek şekilde ısıtılmamalıdır. Şiddetli hipotermi, gerçek bir acil durumdur, ama kazazedenin ısıtılması bir çok zorlukla birleşebilir. İlk yardımı sağlamadaki esas gaye, kazazedenin daha da soğumasını önlemektir.
f) Eğer, kazazedeyi hastaneye yetiştirmede uzun bir gecikme olacaksa, nazik ısıtma teknikleri kullanılabilir:
Battaniyenin altına, kazazedenin başına, boynuna, göğsüne ve kasığına ısıtıcı yastık veya sıcak su torbalan uygulanmalıdır.
Kazazede ile vücut vücuda temasla sıcaklık uygulanmalı. Sağlanan ısının korunması için ilk yardımı yapan ile kazazedenin etrafına battaniye sarılmalıdır.
Hiçbir durumda kazazedeye alkol verilmemelidir. Şuursuz kazazedelere yiyecek ve içecek birşey verilmemelidir.
C- DENİZ TUTMASI.......................................................................
Bir kimseyi gemide deniz tutmaz iken, küçük bir filika veya can salının sallanması, onu hasta yapabilir. Her hasta oluşta kazazede, kusma sonucu çok değerli vücut sıvısını kaybedecek, bu da gereksiz yere zaten sınırlı olan su miktarının azalmasına sebebiyet verecektir.
Bunu önlemek için, eğer varsa, deniz tutmasını önleyici haplardan almak gerekir. Eğer imkan varsa, filika veya can salına binmeden önce alınması daha iyi olur.
D- SICAK ÇARPMASI.......................................................................
Fazla sıcağa maruz kalma sonucu, su ve tuz kaybı ile birlikte halsizlik, kuvvetsizlik, baş dönmesi ve ağrısı, görme bulanıklığı ve huzursuzluk olur, nabız hızlanır. İnsan organizmasının yüksek sıcaklığa dayanma yeteneği, havanın kuru veya nemli olmasına göre değişir. Hava kuru ve rüzgar akımları varsa, kazazede saatlerce 35C ye dayanabilir. Fakat hava %100 rutubetli olduğu taktirde, buharlaşma meydana geldiğinden çevre sıcaklığı 34,50C olunca vücut ısısı da yükselmeye başlar. Vücut ısısı 42-43C olunca ısı artık düzenlenemez ve önlem alınmazsa, bu sıcaklıktaki bir kazazede ancak birkaç saat yaşayabilir.
Bu durumdaki kazazedelerin vücudu, alkol ile silinerek buharlaşma yoluyla serinletilmeli ya da buzlu suya konarak ısı kaybı sağlama yöntemi kullanılmalıdır.
E- SOĞUK ÇALMASI........................................................................
Genel olarak, ciltte, yüzde, ellerde ve kulaklarda, esen dondurucu soğuk rüzgarların etkisiyle ortaya çıkar. Donan yerlerde ilk belirtiler, uyuşma ve "ölü beyazlığı" görünümü şeklindedir. İhmal edilirse ülserleşir, ihmalin devamında kesme zorunluluğu ortaya çıkar. Soğuğun etkisi ile o bölgedeki damarlar büzülür, kandaki oksijen miktarı azalır ve deri morarır. En sonunda damarlarda tıkanıklık olur.
Vücudun soğuğa maruz kalan bütün kısımları, özellikle eller ve yüz, yünlü atkılarla veya eldeki herhangi bir örtü ile rüzgardan korunmalıdır. Eğer ellerde donuk lekeleri veya yaraları görülürse ya da hissedilirse, elleri ceplere sokarak, koltuk altlarına veya ayak arasına sıkıştırılarak ısıtılmalıdır. Donmuş kısımlar hiç bir zaman kar ile veya başka bir şeyle bastırılarak oğulmamalı, fakat üzerine yağ ya da gres sürülerek rüzgarın etkisinden korunmalıdır. Yağı sürerken mümkün olduğunca kalın olarak tatbik etmelidir. Donmuş yeri, sıcak bir yere tutarak birden ısıtmaktan kaçınılmalıdır.
F- SUDA KALMIŞ AYAK ..................................................................
Bu rahatsızlık, ayağın çok uzun süre vücut sıcaklığından daha soğuk bir suda hareketsiz kalmasından olur. Aynı şey soğuk yerlerde olduğu gibi, sıcak iklimli yerlerde de olabilir. Ayak şişer, su kabarcıkları oluşur ve sonuçta ülserleşir, ayak iyileşse bile bu kısım hissiz kalır. Ayak şiştiği zaman, ayakkabı bağları çözülmeli veya ayakkabılar tamamen çıkarılmalıdır. Kazazede ayağını hareket ettirmeli, ayak baş parmağını oynatmalı ve ayaklarını uzatarak istirahat ettirmelidir. Bastırarak masaj yapmak zararlı olur, ani sıcaklığa maruz bırakmak da sakıncalıdır.
G - YANIKLAR ve HAŞLANMALAR ......................................................
Yanıklar sıcak su, kuru ısı, elektrik, kimyasal ve radyoaktif maddelerle meydana gelir ve vücut dokularının yanma derecesine göre üç gruba ayrılır:
a) 1. Derece Yanık : Bunun en tipik örneği, güneş yanıkları olup deri yüzeyi kırmızı, hafif şiş, hassas ve dokunmayla acı hissi verir.
b) 2. Derece Yanık : Yukarıda belirtilenlere ek olarak, deri üzerinde içi su dolu kabarcıklar meydana gelir.
c) 3. Derece Yanık : Derinin tamamını içine aldığı gibi, bazı durumlarda daha derinlere, kemiğe kadar yanık meydana gelebilir.
1 - Elbiseliyken Meydana Gelen Yanık
Böyle bir durumda, kişinin üzerindeki ateşe, yangın söndürücü sıkılarak söndürülebilir. Eğer yakında bir yangın söndürücü bulunmuyorsa, kazazedenin üzerine hava ile bağlantısını kesecek (battaniye gibi) bir örtü örtülmeli, ya da üzerine bir kova su dökülmelidir. Tüm alev almış kumaşların söndüğüne dikkat edilmelidir.
2 - Ateş Yanıkları ve Haşlanmaları
Tüm ateş yanıklarında esas olan, yanan bölgeyi en kısa sürede soğuk suya tutmaktır. (Deniz suyu veya tatlı su olabilir.) Yanan kısım en az 10 dakika soğuk tampon veya soğuk suda tutulmalıdır. Haşlanan bir kazazedenin üzerindeki elbiseleri yavaşça ve deriyi kaldırmadan çıkarmak gerekir. Yanık yeri varsa, mikropsuz pansuman malzemesi ile örtülmeli, eğer yoksa temiz bir mendil veya çarşafla örtülmeli, aksi halde açık bırakılmalıdır. Yanık yerin hava ile temasının kesilmesiyle ağrı olması da azalacaktır. İçi su dolu kabarcıklar asla patlatılmamalı, eğer patlamış ise üzerine temiz bir pansuman malzemesi ya da temiz bir mendil örtülmelidir. Kazazede sakin olarak ılık bir yerde yatırılmalıdır.
3 - Elektrik Yanıkları
Elektrik çarpmış birine yaklaşırken, ikinci kurban olmamak için mümkünse elektrik şalteri veya sigortası kapatılmalıdır. Eğer bu mümkün olmazsa, kurtarıcı kauçuk bot giyerek ve kazazedeye kuru gazete veya tahta parçası ile dokunarak kendini yalıtkanlamalıdır. Kazazede elektrik kaynağından uzaklaştırılmalı ya da yalıtkan bir cisimle ittirilmelidir.
Kazazedenin nefes alışına ve kalp atışlarına bakılmalı, eğer nefes almıyorsa suni solunum, eğer kalp durmuşsa kalp masajı uygulanmalıdır. Kazazede nefes alabiliyorsa, yanan yerleri soğutulmalı, üzerine kuru yumuşak olmayan pansuman uygulanmalıdır.
4 - Kimyasal Yanıklar
Kazazedenin yanmasına neden olan üzerindeki kimyasal madde, başka yerlere bulaşmadan çıkarılmalı, en az 10 dakika su ile temizlemeye devam edilmelidir. Kimyasal maddenin tamamen temizlendiğinden emin olunduktan sonra, temizleme işine bir 10 dakika daha devam edilmelidir. Gözleri yıkamaya öncelik gösterilmeli, eğer yalnızca göz yanmışsa baş yanan tarafa yatırılarak, diğer göz korunmuş olur.
H- KANAMALAR .............................................................................
Çeşitli nedenlerle kanın damar dışına çıkmasına kanama denir. Sağlam bir insan 700 cl. kadar kan kaybederse, vücut sisteminde büyük bir aksaklık meydana gelmez. Vücut bunu karşılayabilir. Eğer vücuttaki kan miktarının %30 undan fazlası (yetişkin bir insan için 1500 cl.) kaybedilirse ve bu yerine konmazsa, kazazede için öldürücü olabilir. Kan kaybı sonucu kişide baş dönmesi, baygınlık, dudaklarda ve yüzde solukluk, deride soğukluk, derinin nemli olması, huzursuzluk, heyecan, şiddetli susama hissi, nabızda zayıflama ve hızlanma olur. Nefes alıp verme çabuklaşır, kazazede nefes almak için çabalar, çırpınır ve şuurunu kaybeder.