Balık Hastalıkları ve Görülen Balık türleri
Su ürünleri hastalık ve zararlıları
İÇ SU ÜRÜNLERİ HASTALIK VE ZARARLILARI
Hastalıklar, balık yetiştiricisinin korkulu rüyasıdır. Hastalık çıktıktan sonra yapılacak şeyler hem çok azdır, hem de zordur.
Önemli olan, hastalıkları balık havuzlarına yaklaştırmamaktır. Bu hem ucuz, hem kolay, hem de garantilidir.
Hastalık havuzlara bir kere bulaşırsa kayıplarımız çok büyük olabilir. Kârımız gittiği gibi zararda edebiliriz.
Hastalık ciddi bir sorundur. Hiç ihmale gelmez. Sabırla ve bilgi ile çözümlenir.
HASTALIK BELİRTİLERİ
Her balığın kendine göre bir davranışı ve görünüşü vardır. Hasta balıklar iştahsız ve suyun satha yakın kısmında, kıyıda su akıntı başlangıcında veya çıkışında toplanırlar. Su içerisinde spiral şeklinde dönerler, sallanırlar, titrerler, dengelerini kaybederler ve sersem sersem dolaşırlar. Uyuşuk, tembel, zayıf ve mukavemetsiz olurlar.
Bu davranış değişikliklerinin yanında balığın vücudunda renk değişmeleri, yaralar, kanamalar, lekeler ve kistler, solungaçlar da kabarmalar, mukus kaplanma, gözün beyazlaşması ve patlaması hastalık belirtisidir.
Balıklarınızda yukarıdaki belirtiler görüldüğünde en yakın Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İI ve İlçe Müdürlüklerine müracaat ettiğinizde size yardımcı olunacaktır. Özel veteriner hekiminiz varsa hemen haber verin
Şimdi bazı önemli balık hastalıklarını gözden geçirelim.
FURUNKULOSİS
Bulaşıcı ve öldürücü olan bu hastalık daha çok alabalık ve sazan balığı olmak üzere pek çok balıkta görülür.
Hastalık kolayca bulaşır.
Hastalık mikrobu bir bakteridir. Bu mikrop çok dayanıklıdır. Hastalık mikrobu, yem, su, malzemeler ve ekipmanlar ile balıktan balığa bulaşır.
Uygun olmayan çevre şartlarında ve havuzlara fazla balık konulduğunda hastalığın çok görülmesi özellikle balıklarla ani ve kitle ölümlerine sebep olur. Yavru gökkuşağı alabalığı bu hastalığa daha dayanıklıdır.
Neler görülecek?
Büyük balıklarda, vücutta gözle görülebilecek açıklık ve irinli yaralar meydana gelir. Hastalık kan zehirlenmesinin bir türüdür. Hastalık ne kadar ilerlerse, yaralarda o kadar büyür.
Mikrop kan pıhtılaştırarak ekseriya solungaçları tahrip etmekte, barsakların iltihaplaşmasına, kan ve akıntı meydana gelmesine neden olur. Böbrekler pelte gibi yumuşak bir hal alır.
Genç balıklar, genellikle belirtiler görülmeden ölürler.
Teşhis
Buna benzer başka hastalıklar da vardır. Acaba hangi hastalık diye laboratuara hasta ve ölü balıklar gönderilir. Teşhis oradan konur.
Neler yapılacak?
Önce kötü çevre şartları düzeltilmeli sonra balıklar iyileşinceye kadar yemlere ilaç katılarak tedaviye devam edilmelidir. Bunun için sulfonamitler veya antibiyotikler kullanılır. Mesela 1 kg canlı balık için sulfonamitlerden sulfamerasine 130-140 gr, antibiyotiklerden terramycine, chloramphenical veya oxytetrancycline 50-75 gr yeme katılmalıdır. Tedaviye 10 gün süre ile devam edilmelidir.
SOLUNGAÇ HASTALIĞI
Hastalık, özellikle alabalık ve ılık sularda yaşayan balıklarda görülür.
Hastalığa bir bakteri yol açar. Ancak yemlerde pantotenik asit noksanlığı, zararlı kimyasal maddeler, zirai ilaçlar ve solungaç parazitleri de bu hastalığın mikrobu gibi balıkta belirtilere sebep olabilir.
Su sıcaklığı 10 C0’den fazla olduğunda ve balıklandırmanın fazla olduğu durumlarda hastalık daha çok ortaya çıkar.
Hastalığın belirtileri
Hastalığın ilk belirtileri balıkta gri-beyaz bölgelerin teşekkülüdür. Solungaçların kabarması ve sümüksü bir madde ile birbiri üzerine yapışması ile hastalık kendini belli eder. Solungaçlar, kızarık ve şişmiş durumdadır. İleri devrede hastalıklı yerler kanar ve ağız organları erir.
Hasta balıklar
Hasta balıklar iştahsız ve, halsizdirler. Akıntı yönüne doğru hareket etme, su yüzeyinde yüzme, solunum güçlüğü gibi belirtilerle hastalık kendini belli eder.
Teşhis
Hasta balıklar laboratuara gönderilerek kesin teşhisi yaptırılır ve tedavisine başlanır.
Tedavi
Hastalık solungaçlar üzerine lokalize olduğundan daha ziyade antiseptik ve antibiyotik banyolarından yararlanılır.
Banyolar için 1 It suyun chloramphenicol, terramycine’den 10-20 mg, PMA, lignasan, roccal hyamine ve dignat'tan 2 mg katılarak balıklar 40-50 dakika süre ile 2-3 gün banyo yaptırılır.
Tedavide bakır sülfat kullanılırsa, 1 It suya 0,5 gr bakır sülfat katılarak balıklar banyo yaptırılır.
Unutma
Su sıcaklığı yüksekse ve balıklar kalabalıksa hastalığın tekerrür edeceği unutulmamalıdır. Bu durumda yapılan tedavi hastalığı yalnız kontrol altına alınır, YOK ETMEZ.
YÜZGEÇ HASTALIĞI
Alabalık ve sazan balığı başta olmak üzere pek çok tatlı su ve deniz balıklarında görülür.
Hastalığa bir bakteri sebep olur. Hastalığın çıkışı ve yayılmasına kötü çevre şartları, yemlerde folik asit ve inositol noksanlığı ile a vitamini fazlalığı gibi bir çok etkende sebep olmaktadır.
Hastalık, mikroplu sularda ve temas yoluyla balıklara bulaşır.
Hastalığın görülmesi
Hastalık, önce balığın sırt yüzgeçlerinde kalın mat bir çizgi ile dış kenarlarda beyaz renksizleşmeler meydana gelir. Hastalık ilerledikçe çizgi ve renksizleşme yüzgeçlerin köküne doğru yayılır. Yumuşak dokular ve çıkıntılar tahrip olur. Zedelenen ve yaralı yerlere, zamanla mantarlarda yerleşerek durumu ağırlaştırır.
Tedavisi
Hastalığı erken teşhisinde tedavi başarılı olur. İlerlemiş olaylarda balıklar imha edilmelidir.
Çevre şartları düzeltilir. Hasta balıklar, 1 lt suyu Chlortetracycline, Oxytetracyline'den 10 mg katılarak 1 saat süre ile banyo yaptırılır. Değerli balıklarda, Kanamycine ile balığın 1 kg için 20 mg hesabıyla iğne yapılarak tedavi edilir.
ENFEKSİYÖZ PANKREAS NEKROZU ( IPN)
Hastalık başka balıklarda görülmekle birlikte en çok alabalıklarda görülür.
Hastalığa bir virüs sebep olur. Hastalık belirtileri görüldükten birkaç saat sonra ölümler başlar ve %90'a varan ölümler olur.
Bulaşma
Hastalık mikrobu ile bulaşmış, su, yem, malzeme ve ekipmanlar ile balıktan balığa veya yumurtalarla geçer. Ayrıca su kuşları ile bir yerden bir yere nakledilirler.
Sürüde birden bire ölümler başlayıverir. Balıklar durgun ve iştahsızdır. Ekseni etrafında burgu şeklinde döner veya gelişi güzel yüzerler. Vücudun genelinde renk koyulaşması ve göz çıkıklığı görülür. Mide ve bağırsaklar yem yemiş gibi şimşekte ve açık renkli veya beyaz salya meydana gelmektedir. Karaciğer, böbrek ve dalak solmaktadır.
Tedavi
Hastalığın tedavisi yoktur. Balıklar imha edilir. Malzeme ve ekipmanlar dezenfekte edilir.