Selam Abdurrahman.
Su ürünleri mühendisliği okuduğunu söylemişsin. Bir miktar akvaryum tecrübende olduğunu sanıyorum. Hocalarına tatlı su karidesleri bakımı ve üremesi hakkında danışırsan sana bolca bilgi vereceklerdir.
Ben çok eski bir akvarist olarak Türkiye'de yaşadığım süre içinde uzun yıllar tatlı su karidesleri ürettim. Üretimleri de özellikle kiraz karidesi gibi türler için zor değildir.
Yapman gereken uygun bir akvaryumu dibi kumlu ve bol bitkili şekilde hazırlamak. Bitki için tabanı tamamen moss kaplaman çok faydalı olur. Yüzeyde riccia yada lemna minor gibi bitkileri kullanabilirsin. Hemen hemen tüm karidesler kısa mesafeli yüzüşler yaparak genelde yürüyerek gezmeyi çok severler. Sık bitkilerin arasında kendilerini güvende hissederler. Orta su içinde ne istersen, en ucuz ve aslında karideslerin en seveceği bitki olarak vallisneria önerebilirim.
Su kimyasını zaten biliyorsun, değinmiyorum. Bitkilerin aydınlanma ihtiyacını da bilirsin, tankın üzerine 60cm x 2 florasanlar işini yeteri kadar görür.
Beslenme konusuna geçersek, en sevdikleri besin yosundur. Gün boyu bitkileri tırtıkladıklarını görebilirsin. Bu nedenle en sağlıklı besinleri hem akvaryumcularda farklı şekillerde hem de eczanelerde tablet formda spirulina'dır. Tableti parçalara kırarak, granülleri direk, pulları hafif ufalayarak yemleme yaparsan afiyetle kapışırlar. Bunun dışında algae içerikli her türlü yemi kullanabilirsin. Tercihen çabuk batan yemler olursa daha iyidir.
Tek yönlü beslenme olmaması açısından arada farklı balık yemlerinden de vermeni tavsiye ederim. Etçil protein yapılı yemler yumurta gelişimini ve verimini arttırır. Bunun için yine akvaryumculardan alabileceğin tetra discus vb yemlerden arasıra vermen büyük fayda sağlar. Fakat her ne verirsen ver, ilk başlarda az az, tüketimlerini iyice algıladıktan sonra uygun dozajlarda ver. Karideslerin biyolojik yükü çok az, fakat yemlerin yükü çok yüksektir bilirsin. Ve karidesler amonyak, nitrit seviyelerine çok duyarlılar. Akvaryumun bol bitkili olması bu konuda bir tampon vazifesi görür ve tankındaki biyolojik denge de oturduktan sonra doğru miktarda yemleme ile amonyak ve nitrit sürekli 0 ppm çıkacaktır. Karidesler de en mutlu şekilde yaşamlarını sürerler.
Filtrasyon için sadece bir pipo filtre yeterli. Hatta sadece hava taşı koyman da işini görecektir. Asıl amaç su hareketlensin, oksijen kazansın ve biyolojik döngü devam etsin. İkincil amaç ise iç filtreler gibi karides yavrularını çekme ihtimali olan tehlikeli sayılabilecek bir sistem olmasın. Üreme için zaten akvaryumda balık olmayacak. Sadece karides ve bitkilerin olduğu akvaryumda da yalnızca suyu hareketlendirmen filtrasyon için fazlasıyla yeterli.
Uygun koşullarda (bu saydığım şartlara ek olarak verebileceğim parametreler ısı: 23-25C PH: 7-7.5 GH: 8-12 arası gibi) ürememeleri için hiçbir sebep bulunmuyor. Bu karidesler tahmin ediyorum ki benim üretmeye çalıştığım, çok kez yumurta aldığım fakat henüz yapay ortamda üretiminde başarılı olunamamış kaya karidesi gibi farklı aşamalarda tamamen farklı su şartları isteyen türlerden değiller. Sadece yavruları çok küçük doğar. Ürettiğim türlere dayanarak şöyle diyebilirim artemia yavrusundan bile küçüktürler. Fakat larval aşama geçirmedikleri için beslenmeleri zor değildir. Toz spirulina en iyi besin olacaktır. Yine diğer yemlerde tamamen toz halde akvaryumun geneline az miktarlarda serpiştirilir. Uygun şartlarda büyük oranda yavruyu yetişkinliğe ulaştırabilirsin.
Şu an karideslerinin yumurtalı olduğunu yazmışsın, dediğim şartları sağlar ve filtrasyona dikkat edersen yavruları yaşatma şansın var. Yumurtalar annenin karnında çatlayacak ve bazen annenin de yardımıyla o yavru suya salınacak ve serbest yüzüşe geçecektir. Yeni doğmuş yavru en yakınındaki bitki parçasına tutunur, görmek için çok dikkatli bakman gerekir. Sonrasında toz yemlemeye geçersin. Şimdilik sadece annenin karnını kontrol et. Normalde 25-30 gün kuluçka süresi olur fakat bazı üretimi zor türlerde bu süre 100 güne kadar çıkar. O kadar olacağını sanmamakla birlikte net bir kuluçka süresi veremem bu tür için... Umarım başarı sağlarsın. Gelişmeleri buradan bize aktarırsın.
Bu kadar şeyi niye anlattım.
Bende Antalyalıyım ve yaneçi iyi bilirim. Hatta bu yılki iznimde geçen ay gittiğimde boru kurdu ve sülinez diye yemler duymuş şaşırmıştım. Biz tamamen yaneç ile avlanırdık. Civardaki birçok tatlı su kollarında bolca bulunur. Bakım şartları olarak anlattığım şekilde uygulanırsa başarılı olunabileceğini biliyorum, hatta belki üretiminin de yapılabileceğini düşünüyorum. Yine o tatilimde üşenmeyip gidip canlı yaneç toplayıp Antalya'da yaşayan akvarist bir arkadaşıma götürdüm ve o günden beri mutlu mesut yaşıyorlar. Sırf bu bile canlı yaneç bulup onu av zamanına kadar canlı tutmak isteyen arkadaşlar için bir referanstır. Üstelik sadece canlı tutmak için benim anlattığım kadar detaya ihtiyacınız da yok. Fakat yazdığım koşullar sağlanırsa üretim gerçekleşebilir. Bu üretim elbette avlanma hızınıza yetişemez, ama üreme ihtiyaçlarına hakim olduktan sonra ölçek büyütülebilir. En azından canlı bulamadığınız ya da vaktiniz olmayan zamanlarda elinizin altında sürekli bulunur.
Yalnız son bir uyarıda bulunayım, gerçekten akvaryumda izlemesi keyifli canlılardır, eğer fazla izlerseniz balığa gitmeden önce eliniz akvaryuma gitmez. Benden uyarması...
