Selamlar,
Zoka,kurşun eritilip,iğnenin palası kurşunun içinde, keskin ucu dışarıda kalacak şekilde bir kalıba dökülerek elde edlilir.
kabaca, yemli zoka, seyirtme zokası olarak iki ayrı şekil ve boyda olur.
Yemli zokaları, genellikle sarımsak dişi biçiminde olur,büyüklükleri de çinekoptan toriğe kadar, avlanacak balığa göre değişir.
Yemli zokasının ucundaki iğneye akyem takılır.Akyem,izmarit,istavrit,istrongilos,kolyoz,uskumru(Nereden bulacaksak!!!) gibi balıkların, kuyruğundan kafasına kadar iki yanından fileto çıkarılarak, ya da kafayı da ikiye bölecek şekilde devam ederek elde edilir.Kuyruğundan başlayıp ağzının ucuna kadar balığı ikiye bölerek çıkarılan yeme YARIMGÖZ, kafasız olana ise YARIM YAPRAK denir.
Bu yem zokanın iğnesine iki üç defa batırılıp dödürülerek takılır ve zokanın kurşunu cıvalanarak iyice parlatılır.
Oltanın hazırlanışı basittir.Balık tutulacak yerin derinliğine göre 30-40 kulaç misina mantara sarılır,ucuna tutulacak balığın büyüklüğüne göre bir fırdöndü takılır, bundan sonra da bir, bir buçuk kulaç kadar beden konur, bedenin ucuna da zoka bağlanır.Sandaldan kullanılır.Mesela lüfer yemlisi için olta dibe indirilir.(Bu zokanın ağırlığı 25-40 gram olur.) Sonra bir kulaç çekilip beklenir.Haydi rastgele.
Seyirtme zokaları ise genel olarak balık şeklinde olur ve iğne bu zokada boğazına kadar kurşuna gömülüdür.
Hamsi,istavrit,çinekop ve uskumru şeklindeki seyirtme zokası lüfer,palamut,torik,kofana avcılığında kullanılır.
Buna yem takılmaz.Kurşun iyice temizlenip cıvalanarak parlatılır.Balıkların küçük balıklara saldırdıkları yerlerde dibe kadar indirilip 5-10 kulaç hızla çekildikten sonra tekrar dibe bırakılması ve balık yakalanana kadar böyle çekilip bırakılması gerekir.Ağırlıkları suyun derinliğine ve balığın büyüklüğüne göre değişmekle birlikte 100-400 gram arasında olur.
Balıklar bunu kaçan bir balık sanarak atlarlar ve ağzından yakalanırlar.
Seyirtme zokalarının bir de ÇARPMA dediğimiz çeşidi vardır.
Çarpma 1 kg.kadar ağırlıkta olabilir.
Bu da balıkların yoğun oldukları ama yeme atlamadıkları yerlerde sallanır.Adı üstünde , çarpma balığın rastgele bir yerine takılır.Bazen başından bazen kuyruğundan balık yakalanır.
Seyirtmelerin,bir de kıyıdan atılanı vardır ki buna yünlü zoka denir.Bu diğerlerine göre küçük olur.Kıraça boyunda,veya hamsi.bunun ortasında bir deliği olur buraya duruma göre genellikle kırmızı bazen kırçıllı veya beyaz tüy takılır.Zoka açığa atılıp çekilirken bu tüy aşağı yukarı oynayarak balıkları cezbeder.
Buraya kadar anlatmaya çalıştığımdan anlaşılacağı gibi, seyirtme zokası,şimdiki sahte balıkların,(Rapala,yozuri vs. ) atasıdır, prototipidir.
Artık kullanan kaldı mı bilmiyorum,belki yemli zokalar çeşitli balıklar için hala kullanılıyordur ama seyirtmelerin tarih olduğunu düşünüyorum
Selam ve sevgiler.