Yakamoz suda gerçekleşen bir olay değil mi? Su dışında mesela kurt taşın üzerindeyken yada henüz borusundan çıkarılmışken parlıyor ki sevgili İsacan da dile getirmiş bu durumu.
Kısa bir de not: Bazı toprak solucanlarında da karanlıkta parlaklık ve ışıma benzeri bir durum gözlemlediğim oldu. "Fosfor" benzeri.
Aslen burada anahtar kelime: Halkalı olmak.
Deniz ve kara kurtlarının içinde tonla tür, ateş böceği gibi ışık çıkarma kabiliyetine sahip. Evet, bir sürü karides, teke türüde bu özelliğe sahip.
Bu kurtlar içinde öyle ışık çıkaran türler, halkalı olanlardan. Ülkemizde yaşayan toprak solucanlarının da pek çok türü aynı şekilde ışık çıkarabiliyor.
Boru kurdu ise, bu listeye dahil değil. Fakat çok iyi yansıtıcı özelliği var, kedi gözü gibi sanki, bu kesin.
Bu olayın kurt ışık çıkarır mı, çıkarmaz mı tarafı.
Bizim baktığımız taraf ise, eşkina ışık çıkaran yemi daha mı çok sever? Bu açıdan bakınca, yemin ışık çıkarması minör bir etmen. Muhakkak bir payı vardır tabi. Fakat asıl etmen kokusu vs.
Şimdi şöyle bakın. Zifiri karanlıkta yaşayan bir balık, görüp avlanmaya çıkarsa aç kalır. Onun görmekten daha başka yollar bulması lazımdır, avının yerini tespit etmek için.
Bu açıdan eşkina için, borukurdunun asıl anlam ve önemi parlamasından ziyade, kokusu.
Bunun pragmatik bir durumu var. Eşkina için yem bakıyorsanız, ışık çıkarmasından ziyade kokusuna bakmak lazım.
Gelelim toprak solucanı ve soda hikayesine. İlk bakışta ne alaka, çatlağın birinin bizi tiye alması gibi görünüyor di mi?
Ama olayın aslı şu. Bizdek solucanların çoğu halkalı solucan. Ve neydi, bunların içinde pek çoğu ışık yayabilen tür. Bu tamam, peki ya soda? Soda ne? Yada maden suyu? Olayın esprisi şu. Soda ve maden suyu içeriğinde bolca iyon halinde kalsiyum (Ca2+) bulundurur. Bu solucanların vs. parlaması, yani ışık çıkarması ise, fotoproteinler ile gerçekleşir. Bu fotoproteinler ise kalsiyum iyonları ile aktif hale gelir.
Yani, solucanı sodaya atar, bekletirseniz, sodadaki kalsiyum iyonları solucanın ışık yayan proteinlerini çalıştırır, solucan parlamaya başlar.
Bu eşkinaya fayda eder mi? Muhakkak edecektir. Ama eşkinanın bunu yemeye ikna olması için, kokusunun onun beslendiği şeylerin kokusuna benziyor olması gerekecektir.
Ve bir tarafta ışıl ışıl ama yem gibi kokmayan bir yem, öbür tarafta hiç parlamayan ama nefis kokak bir yem varsa, eşkina elbette kokulu olanı tercih edecektir. Kendinizden örnek alın, bir disko topu mu, spot ışığı mı yoksa kutunun içinden gelen nefis koku mu sizin yeme isteğinizi uyandırır?
kesinlikle öneririm.
