Yani simdi o yukarda verdigim ornekte de o gazete benim paylasimimdan kendi cektigim fotografimi aldi ve kendi hazirladiklari konuya , beni calismami iktibas mi etti demek istiyorsun.
Yani benim veya herhangi bir insanin calismasinin bir bolumu izin alinmadan baska bir insanin calismasina kaynaklik edebilir ve hatta benim calismam satilmazken, paylasilmisken, o benim calismamin bir parcasini alip kullanabilir ve hatta bunu satabilir ve bu iktibas mi olur...
Ya kavramlar cok kaypak, yada kitabina uyduran uyduruyor dostum.
Aslında öyle.
Bu işin bir kaç hukuki ve etik tarafı var. Örneğin, bir makinenin resmini alıp buraya koyabilirsiniz, fikir ve sanat eseri sayılmaz. Kaynağını işaret eden kısa alıntılar, resimler vs. copyright satırına bakılarak alıntı yapılabilir vs. vs.
Fakat, gazetedeki yada bir blogtaki veya forumdaki bir makaleyi alıp olduğu alıntılamaya, iktibas filan denmez, intihal, yani aşırma denir ve kabul edilemez.
O da kesin değil, bu ancak, makaleyi yazan, her hakkı buna aittir diyerek belirtmişse geçerlidir. Bir forum örneğin, bu forumda yazılan yazıların hakları kime aittir? Çetrefilli bir meseledir. Bu haklar yazara ait olduğu gibi, forum sözleşmesine istinaden foruma da ait olabilir. Ama yazarın haklarını devretmediği sürece, forumun alıntıları engellemesi mümkün değildir. Ancak yazar, her yazısının sonuna, alıntı yapmak yasaktır diyebilir.
Yani, konu biraz karışık. Teknik olarak, bir şekil, teknik resim, haber niteliği olan fotoğraf gibi unsurların kaynak gösterilerek alıntılanması her yerde mümkün ve kabul edilebilen bir şeydir. Burada, alıntının kaynağı bulunabilir olmalıdır. Öyleki, alıntıyı yapan, bunu kendi eseriymiş gibi lanse edememelidir. Yani, siz bir takım resmini buraya koyuyor, üzerinde copyright'ı duruyor, alıntıyı yapanın çalışması olmadığı alanen belli oluyorsa, her iki taraf için her hangi bir ticari çatışma yoksa, bu alıntıda bir sorun da yoktur.
Fakat, tüm bir sitenin, makalenin vs. olduğu gibi alıntılanması mümkün değildir, bu zaten alıntı değildir.
Şöyle açıklayalım. bir blogunuz, forumunuz, haber siteniz vs. var ve reklam alıyorsunuz. Bu durumda, yazdığınız şeyleri millet okumak için sitenize geldiğinden bir ticari kazancınız var.
Bu durumda, sizden yapılacak kaynak gösterilmemiş bir alıntı, telif haklarınızı ihlal etmek demektir. Yazının tümünü almak zaten kabul edilemez.
Sizin de benzer şekilde alıntı yapmanız kabul edilemez. İntihal zaten hiç kabul edilemez.
Burada sorun, telif hakları belirlenmiş bir siteden intihal yapılıyor olması. Bunu yapmakla o sitenin bir gelir kaybına uğradığını iddia edebiliyor olması. Ve kanun diyor ki, bunu ispat etmek zorunda değil.
Bu durumda yapılacak şey bellidir. O siteden bir alıntı, yani yazının bir özeti veya kısa bir parçasını alır, orjinal kaynağı da verirsiniz. Bu durumda yaptığınız etik açıdan da, yasal olarakta doğru bir iş olacaktır.
Ticari faaliyeti olan veya olmayan bir sitedeki, takım resmini, alıp buraya koyabilirsiniz. Ama sayfanın tamamını değil. Dikkat edilmesi gereken şey budur. Hatta, o sayfayı tercüme edip "mealen intihal" da yapamazsınız.
Ve sizin o resminiz, benzer şekilde bir forumda yayınlanmışsa, alır yayınlarlar, bir şeyde diyemezsiniz. Zira burada aleni olmak denen husus öne çıkar.
Türkiye'de bu konu netleştirilmiş değil pek, yasal olarak. Akademik alıntı kurallarını takip etmek etik olarak daha uygun. Bu kurallarda, bunları söyler aslında.